Tajemnicze światła nocy - nietoperze Ameryki Północnej świecą w ultrafiolecie
Image
Naukowcy z Uniwersytetu Georgii odkryli zaskakujące zjawisko u sześciu gatunków nietoperzy północnoamerykańskich – ich skrzydła i tylne kończyny emitują intensywną zieloną poświatę pod wpływem światła ultrafioletowego. Odkrycie to, opublikowane w lipcu 2025 roku w czasopiśmie naukowym "Ecology and Evolution", jest pierwszym udokumentowanym przypadkiem takiego zjawiska u nietoperzy występujących na tym kontynencie i dołącza do rosnącej listy ssaków wykazujących zdolność do fluorescencji.
Badanie przeprowadzone przez zespół pod kierownictwem Briany Roberson skupiło się na analizie 60 okazów muzealnych reprezentujących sześć różnych gatunków: dużego nietoperza brązowego, wschodniego nietoperza rudego, nietoperza seminolskiego, myszaka południowo-wschodniego, nietoperza szarego oraz meksykańskiego moloska bezogoniastego. Każdy gatunek został reprezentowany przez 10 osobników, co zapewniło statystycznie istotną próbę badawczą.
Metodologia badania polegała na wystawieniu okazów na działanie światła ultrafioletowego, a następnie dokładnym pomiarze długości fali emitowanego światła za pomocą spektroradiometru. Wyniki były jednoznaczne – wszystkie badane nietoperze emitowały charakterystyczne zielone światło o długości fali w zakresie 520-552 nanometrów. Co ciekawe, barwa ta była identyczna niezależnie od gatunku czy płci zwierząt, co sugeruje, że cecha ta została odziedziczona po wspólnym przodku.
Naukowcy próbowali odkryć funkcję ekologiczną tego zjawiska, testując kilka hipotez. Pierwsza z nich zakładała, że fluorescencja służy jako kamuflaż wśród liści, jednak porównanie długości fali emitowanej przez nietoperze z tą charakterystyczną dla chlorofilu wykazało istotne różnice. Druga hipoteza, sugerująca rolę w identyfikacji osobników różnej płci, również została odrzucona, gdy odkryto identyczną fluorescencję u wszystkich badanych osobników.
"To, co już było naprawdę ustalone przed tym projektem, to fakt, że wiele ssaków świeci pod wpływem światła UV. Pytanie więc brzmiało: dlaczego świecą?" – wyjaśnia współautor badania, prof. Steven Castleberry z Uniwersytetu Georgii. Dodaje, że zrozumienie funkcji tego zjawiska mogłoby pomóc w lepszej ochronie i zarządzaniu tymi gatunkami.
Odkrycie to wpisuje się w szerszy trend badań nad fluorescencją u ssaków. W 2023 roku naukowcy z Australii udokumentowali to zjawisko u 125 gatunków, a niedawne badanie sugeruje, że liczba ta wzrosła już do około 200. Pionierskie badanie z 2019 roku, które wykazało fluorescencję u wiewiórek latających, wywołało falę zainteresowania tym tematem wśród biologów na całym świecie.
Szczególnie interesującym aspektem nowego odkrycia jest fakt, że u nietoperzy świeci skóra skrzydeł i kończyn, podczas gdy u innych ssaków często jest to futro. Niektórzy krytycy, jak Linda Reinhold z Uniwersytetu Jamesa Cooka w Australii, sugerują, że jednolita zielona fotoluminescencja może być związana z metodami konserwacji okazów muzealnych, jednak wcześniejsze badania wykazały, że substancje konserwujące mogą jedynie wzmacniać, a nie tworzyć poświatę tam, gdzie jej wcześniej nie było.
Co więcej, długość fali emitowanego światła idealnie pasuje do zakresu, który nietoperze są w stanie dostrzec (536-560 nanometrów), co sugeruje, że zwierzęta te mogą wykorzystywać fluorescencję do komunikacji między osobnikami. Alternatywnie, może być to po prostu ewolucyjna pozostałość, która nie pełni już istotnej funkcji biologicznej.
"Nietoperze mają bardzo unikalną ekologię społeczną i systemy sensoryczne, a charakterystyki, które znaleźliśmy u tych gatunków, różnią się od wielu innych obserwacji u ssaków nocnych" – mówi Roberson. "Możliwe, że funkcje świecenia są bardziej zróżnicowane, niż wcześniej sądzono."
Odkrycie to nie tylko dodaje nietoperze do listy świecących ssaków, ale również potwierdza wartość kolekcji muzealnych w badaniach naukowych – nawet okazy zebrane ponad sto lat temu wykazywały identyczną fluorescencję jak te współczesne. To dowód na trwałość tego zjawiska i jego biologiczne podłoże.
W miarę postępu badań naukowcy mają nadzieję lepiej zrozumieć funkcję tego tajemniczego zjawiska, co z kolei mogłoby rzucić nowe światło na ekologię, zachowania i ewolucję nietoperzy – fascynujących, choć często niedocenianych mieszkańców nocnego nieba.
Źródła:
https://edition.cnn.com/2025/10/29/science/bats-glow-fluorescent-uv-light
https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/ece3.71885
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12304424/
https://phys.org/news/2025-10-ultraviolet.html
- Dodaj komentarz
- 137 odsłon
