Podwójna misja kosmiczna ESCAPADE rusza odsłonić magnetyczną tajemnicę Marsa
Image
13 listopada 2025 r. z Przylądka Canaveral wystartowała rakieta New Glenn firmy Blue Origin, wynosząc w kosmos parę niewielkich satelitów NASA o nazwie ESCAPADE. To dopiero drugi lot tego potężnego pojazdu, a jednocześnie początek jednej z ciekawszych misji międzyplanetarnych ostatnich lat. Na orbitę trafiły dwie bliźniacze sondy, których zadaniem będzie zbadanie, jak wiatr słoneczny „obiera ze skóry” atmosferę Marsa.
ESCAPADE to skrót od Escape and Plasma Acceleration and Dynamics Explorers. Dwa satelity, ochrzczone po prostu Blue i Gold, powstały w Rocket Lab i mają rozmiar niewielkiej lodówki, dzięki czemu cała misja zmieściła się w budżecie około 75 mln dolarów – to ułamek kosztu klasycznych marsjańskich orbiterów. Projekt prowadzi Laboratorium Nauk Kosmicznych Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley, a ESCAPADE jest częścią programu SIMPLEx, który ma sprawdzać, jak dużo da się zrobić przy użyciu małych, relatywnie tanich sond.
Celem naukowym misji jest zrozumienie tzw. hybrydowej magnetosfery Marsa. Czerwona Planeta nie ma już globalnego pola magnetycznego jak Ziemia, ale w jej skorupie wciąż istnieją zmagnetyzowane regiony, a nad nimi tworzy się złożona struktura pola indukowanego przez wiatr słoneczny. ESCAPADE ma sprawdzić, jak na granicy atmosfery i kosmicznej plazmy przyspieszane są naładowane cząstki i w jaki sposób wyrywają one z górnych warstw gaz i wodór, powoli „odparowując” atmosferę planety w przestrzeń.
To nie jest zwykły lot z punktu A do punktu B. Zamiast klasycznego bezpośredniego transferu do Marsa, para satelitów najpierw została umieszczona na tzw. orbicie postojowej w pobliżu punktu L2 układu Ziemia–Słońce, około 1 mln km od naszej planety. Tam będzie przez wiele miesięcy badać warunki w wietrze słonecznym, czekając na otwarcie korzystnego okna startowego. Dopiero później sonda wykona manewr grawitacyjny przy Ziemi i skieruje się ku Marsowi, na którego orbitę powinna dotrzeć w 2027 r.
Każda z sond niesie zestaw prostych, ale dobrze dobranych instrumentów: magnetometr do pomiaru pola magnetycznego, analizator elektrostatyczny do badania rozkładu energii jonów i elektronów, a także sondy do pomiaru gęstości i temperatury plazmy. Takie wyposażenie wystarczy, by śledzić w czasie rzeczywistym, jak zmienia się środowisko wokół Marsa, gdy uderzają w nie burze słoneczne czy strumienie szybkiego wiatru.
Kluczowy jest jednak fakt, że są to dwa statki, a nie jeden. Blue i Gold będą krążyć po różnych, ale skoordynowanych orbitach, wykonując pomiary w tym samym czasie, lecz w innych miejscach magnetosfery. Dzięki temu naukowcy dostaną „stereoskopowy” obraz procesów zachodzących nad biegunami planety. To pierwsza w historii Marsa misja orbitalna, w której wykorzystuje się dwie sondy do równoczesnych pomiarów z różnych punktów.
Dane z ESCAPADE mają odpowiedzieć na dwa kluczowe pytania: jak szybko Mars wciąż traci resztki atmosfery oraz jak wygląda rzeczywiste promieniowanie, z którym będą musieli zmierzyć się przyszli astronauci. Wstępne obliczenia pozwolą oszacować, jakie dawki promieniowania czekają ludzi na stacjach orbitalnych, a także jak burze słoneczne mogą wpływać na bezpieczeństwo sprzętu i łączności. To istotne uzupełnienie wcześniejszych wyników misji MAVEN, która badała głównie globalny bilans utraty gazu.
Misja ma też wymiar technologiczny. ESCAPADE pokazuje, że poważne badania planetarne można prowadzić nie tylko za setki milionów dolarów, ale również z użyciem małych satelitów, komercyjnych rakiet i wielokrotnego użytku boosterów – New Glenn po raz pierwszy wrócił na Ziemię i wylądował na barce na Atlantyku, co ma obniżyć koszty kolejnych lotów. Jeśli wszystko pójdzie zgodnie z planem, w drugiej połowie 2028 r. para sond zakończy fazę ustawiania orbit i rozpocznie zasadniczą kampanię naukową. Wtedy dowiemy się, jak bardzo Mars wciąż jest „piaskowany” przez wiatr słoneczny i jak trudne będzie przygotowanie bezpiecznych misji załogowych na tę planetę.
Źródła:
https://science.nasa.gov/mission/escapade/
https://en.wikipedia.org/wiki/ESCAPADE
https://apnews.com/article/4e3e6c380b8294b557618a6fea92282b
- Dodaj komentarz
- 138 odsłon
